Twice Upon a Time

forkintheeye — Sun, 03 Jan 2010 11:19:18 GMT

خاطرم باشد برای‌ات از روزهای تنهايی‌‌های غليظ ِ به‌جان‌ماسيده‌ بگويم. از روزهايی كه برای كسری از ثانيه، تسلّای خاطر-ات می‌شود توالی ِ مُردگی و زندگی ِ فلاشر ِ ماشين‌های اتوبان تهران- كرج؛ و فكر ِ اين كه كسی ناشناس، جلوتر از تو، خُرده‌ای اعتنا به پای‌ات ريخته: به نيّت هشدار به تو، رنج ِ بی‌مُزد ِ جنباندن دست‌ا‌ش تا جايی حوالی ِ فرمان را بر جان گران‌‌اش هموار كرده‌؛ پيش از آن كه به سرعت به خودت بيايی، پيشوند ِ ناسور ِ «سور» را طبق عادت معهود از «رئاليسم» بزدايی و به خيال‌بافی‌ات يادآور شوی كه طرف ِ اُسمُز-تر ِ اين ناموازنه‌، نه اهمّيت ِ سانحه‌ی انهدام تو، كه لهيدگی صندوق عقب ِ فداكار ِ گم‌نام است.

forkintheeye — Sun, 20 Dec 2009 07:08:18 GMT

حالا می‌دانيم چه جفايی به خود روا می‌داشته‌ايم. حالا می‌دانيم هر روزمان را نوروز نکردیم كه آن‌ها مجال يافتند كلِّ يَوْمِ‌مان را عاشورا كنند.

forkintheeye — Sat, 12 Dec 2009 12:08:18 GMT

روزی روزگاری شاید، برف ِ لمبرهای دخترم

عرق ِ گونه‌ام و نرمه‌ی بازوی‌اش به هم آميخته‌اند. نرمه‌ی بازو، جايی‌ست خوش‌مزّه و بيش‌تر خوش‌تكيه، توی گوشت ِ داخلی بازو، نزديك به زير ِ بغل، كه نسوج‌اش از روی پوستْ به كمال قابل لمس است؛ به خصوص وقتی كه گونه را روی‌اش بفشاری و هم‌زمان بچرخانی‌اش، باهاش روی نرمه دايره‌های عميق رسم كنی و بگذاری عضلات صورت‌ات از روی دست‌انداز ِ كلاف‌های زيرين ِ گوشت‌اش دانه‌دانه عبور كنند. دست‌اش را از روی من عبور داده و نرم‌نرمان، با دقّتی از سر لذّت و رخوت توأمان، كاندوم را از ميان چين و شكن اندام‌اش به بيرون می‌لغزاند. توجّه‌ای كه خرج می‌كند، از جنس وسواس مادری ناشی‌ست به هنگام برهنه كردن نوزادش برای شستشوی هفتگی. من دير-ام است. بايد بروم. نيم‌خيز كه می‌روم بشوم، بازوی‌اش را تنگ‌‌تر به دور-ام می‌پيچد. تكّه‌ای از نرمه‌ی بازوی‌اش لای لب‌های‌ام جا می‌گيرد: ناخودآگاه می‌مكم‌اش. كاندوم را بالا می‌آورد تا مقابل چشم‌های من. تا يك سانتی‌متر بالای حفره‌‌ی انتهايی‌‌اش كه من اسم‌اش را «چاله‌ميدون» گذاشته‌ام، شيری‌رنگ است. به‌اش می‌گويم كه مثل اين دَوَنده‌های آفريقايی‌ست كه مـُدام دارند ركورد ِ خودشان را می‌شكنند. می‌خندد و با دست ِ آزاد-اش، تمامِ قدّ ديواره‌ی كاندوم را، از بالا تا پايين می‌چلانَد تا بلكه يكی-دو ميلی‌متر به ركورد-اش اضافه كند. انگشتان‌اش را كه كنار می‌برد، حباب‌های شيری‌رنگی كه از پرواز ِ چاله‌ميدون جا مانده‌اند، يكی‌يكی می‌تركند. بزرگ‌ترين حباب نزديك به لبه‌ی لوليده‌ی كاندوم را نشان می‌دهد و می‌گويد: «اين كتايون‌ئه». سرش را نزديك‌تر می‌برد و چشم‌های‌اش را تنگ می‌كند: «لباس تن‌اش نيست. هيچ‌چی. نشسته لبه‌ی صندلی ِ ميز توالت، داره موهاش‌و شونه می‌زنه. موهاش خيس‌ئه. رنگ ِ رنگِ موهای توئه. آب ِ موهاش داره از پشت شرّه می‌كنه روی كمر و لمبر سفيدش، می‌چكه روی چوب ِ صندلی‌ش. همين الآن از حموم در اومده». كاندوم را می‌برد سمت لب‌اش و كتايون ِ كوچك ِ من را می‌بوسد. من دوباره دارم با گونه‌ام روی نرمه‌ی بازوی‌اش مكاشفه می‌كنم. كمی پادساعت‌گرد و بيش‌تر ساعت‌گرد. ساكت می‌شود و بعد بی‌هوا آه می‌كـشد: «وای! بی‌چاره شديم!». مكاشفه را رها می‌كنم؛ به سمت‌اش می‌چرخم و با نگرانی به دهان‌اش خيره می‌شوم. نكند واقعاً سوراخی چيزی پيدا كرده باشد؟ صد بار نگفتم ناخن‌های بلند ِ منْ قاتل ِ . . . «وای! اين پسرت می‌خواد آخوند بشه. ببين! عمّامه سرش‌ئه! ». توی ديواره‌ی كاندوم، دو تا حباب در دل هم تركيده‌اند. پقّی می‌زند زير خنده. دل‌ام می‌خواهد گازش بگيرم. گازش می‌گيرم. دير-ام است. بايد بروم. نمی‌روم. می‌خواهيم دوباره ركورد-اش را بشكنيم.

forkintheeye — Wed, 09 Dec 2009 07:35:18 GMT

كاغذ سربرگ رسمی ِ سازمان ما، زمينه‌ای درست به سبز-فامی ِ ملايم صفحه‌ی همين وبلاگ دارد، كه طرّاحی‌اش نه ماجرای امروز و ديروز، كه دست‌كم كار چهار سال پيش است. ديروز (*) صبح و طبق روال هر‌ روزه، پيك ‌ِ نامه‌بر ِ احمدی‌نژادی‌ ِ دوآتشه‌مان با همان ريش نتراشيده‌اش كه شلخته‌ تا حوالی پلك پايين‌اش گـَرده افشانده، حامل تعدادی نامه‌ی روتين، سازمان را به مقصد مقرّ چند ارگان عالی‌رتبه‌ی دولتی در مركز شهر ترك كرد. امروز (*) صبح آمده، كمر لباس‌اش را داده بالا و تعريف می‌كند كه لباس‌شخصی‌ها بعد از تفتيش سبد-اش، از موتور پايين‌اش انداخته و به كتك مفصّلی مهمان‌اش كرده‌اند. نشان دادن كارت پرسنلی و ابراز ارادت‌‌اش هم افاقه نكرده، و محض جُرم ِ سبزی كاغذهای نامه، تا يازده شب در بازداشت‌گاه بازجويی می‌شده است. پيك ِ نامه‌بر ِ سابقا‌ً-احمدی‌نژادی‌ِ دوآتشه‌مان، نمی‌داند از كجا بايد پی‌گير ِ مفقودی ِ موتور سيكلت‌اش بشود، و پريشان، مدام زير لب زمزمه می‌كند: «بابا، اينا دين و ايمون ندارن به خدا ...».

*. قيدهای زمان، همگی از برکت قطعی «ناگهانی» اينترنت، محکوم به تأخيری يك‌روزه شده‌اند.

forkintheeye — Mon, 30 Nov 2009 13:15:18 GMT

ياشـی!

روناك. ويولون و دفْ شور می‌پراكنند. دخترهای فارس، دست پيچيده‌اند در كمرگاه هم، حلقه سر انداخته‌اند و كُردی می‌رقصند؛ از كردها برازنده‌تر. من از كـُردی، تنها نام‌های دهان‌شيرين‌كـُن‌شان را خوب می‌شناسم. نام‌هايی برساخته از حروفی كم‌تر-هم‌نشين‌شده كه در حلق می‌ماسند و طعم هـِل می‌دهند: گلاويژ، نشمين، ريژاو و روژان. ساتيگ و شمام (شب و عسل، اگر اشتباه نكنم) را هم از نام‌جو دانسته‌ام. يك خاطره‌ای مامان گاهی تعريف می‌كند مبنی بر اين كه گوينده‌ی راديو كردستان –كه گويا ترانه‌ها و تصنيف‌های كردی پخش می‌كرده- قبل از هر ترانه‌ای، كمی صحبت ِ گل و بلبل می‌‌آورده و بعد می‌گفته: «ياشی كُرديـَه حالا تـَراناوا!» (*). مامان موقع درآوردن اطوارِ يارو، چنان صدا كلفت می‌كند و در ژرفای نقش فرو می‌رود كه می‌توانی پيلی‌های شلوار كُردی‌اش را هم بشماری.

گونه‌های دخترها به گـُل كردن افتاده است. يكی‌شان‌، خواستنی‌ترين‌شان، تن به پيراهنی سرخ سپرده. بازوان سپيدش از پس ِ حرير ِ گستاخ ِ ملانژ می‌درخشند. ژپون كم‌پُفی زير دامن لباس‌اش را به ملايمت پر كرده و دامن را بازی‌گو‌شانه -و البته با خسـّتی حسرت‌آور- طوری به هوا پرتاب می‌كند كه هر آنْ منظره‌ی نويی از دو تا كفش كوچك لاكی‌رنگ و يك جفت ساق تراشيده و در عين حال ورزيده‌اش را به سراشيب ِ كـِيف‌ناك ِ تماشا درمی‌غلتاند. بالای موها را با بی‌قيدی از پشت سر جمع كرده و باقی را زيركانه شانه‌لغز دوست‌تر داشته است. جست‌و‌خيز كه می‌كند، درازای گيس و لبه‌ی دامن‌ هم در هوا به رقصی موزون درمی‌آيند. لشگری كوچك از نگين نقره‌‌گون، دانه‌دانه، به نوبت از لای زلف خرمايی‌ تيره‌اش پيدا و ناپديد می‌شوند؛ مـُشتی پولك‌‌ هفت‌رنگ در بستر ِ پيش‌سينه‌ی پيراهن‌اش برق می‌افشانند و از مرمر ِ تن‌اش، عطر ِعرقی بكر، لطيف و پاكيزه به مشام می‌رسد. نزديك‌تر كه بروی، صدای نفس‌های سبك‌‌اش هم شنيدنی می‌شود.

خواستنی‌ترين دختر فارسی كه كـُردی می‌رقصد، چنان به‌‌خرّمی‌‌آغشته است كه آدم هوس می‌كند برود، دست بگذارد روی برجستگی شانه‌ی راست‌اش؛ و وقتی برگشت و چشم‌های‌اش را طوری بی‌قرار به لب‌ات دوخت كه يعنی زودتر بگو تا از حلقه جا نمانده‌ام، تنها بگويد: ياشی! و بعد بايستد؛ فقط بايستد و تا آخر دنيا به لطف ِ زبان ِ تماشا، تحسين‌باران‌اش كند.

*. «ياشی» يعنی گوش كن. درست و غلط‌-اش پای مامان.

forkintheeye — Sat, 21 Nov 2009 12:15:18 GMT

دو دو تا، ده تا (2)

اين‌جا كسی نيست؛ و چيزها آرام‌اند. بعد ِ عهدی، دارم روی كاغذ می‌نويسم. به دست‌خطّ-‌ام نگاه می‌كنم. آرام است. سال‌هاست كه آرام است. از تب و تاب افتاده. از پوست‌انداختن و پوستين‌ِ نو بر تن كردن؛ از تقليد و مشق ِ اطوار ِ كسی را كردن فارغ شده. حالا «هـ»‌های‌ام همه دندانه‌هايی نرم‌اند با ويرگول واژگونی خفته بر دامن‌شان؛ به احترام هر كدام از نقطه‌های هر حرفی –حتّی سه‌نقطه-، يك‌بار قلم را از روی كاغذ برمی‌دارم و دوباره فرود می‌آورم، و دنباله‌ی پيراهن ِ«م»‌‌های‌ام آن‌قدر بلند است كه تا خيلی پايين‌تر از رديفِ حروف‌ام بر روی زمين كشيده می‌شود. سراسر ِ سال‌هايی كه از انزجار لب‌پر می‌زدم را به گلاويزی با كلمه‌ها سپری كردم. از خاك‌شناسی و هيدروليك و مكانيك ِ ابله ِ سيّالات و هر قانونی كه می‌خواست بر روانی ِ لاقيد ِ آب مستولی شود، انتقام‌جويی ِ خزنده ‌كردم؛ از رتبه‌‌ی بسيار بسيار بسيار خوبی كه بی‌هوا مرا بر روی نيمكت‌ ِ بی‌ربط آن دانشكده نشانيده بود. اصلاً دانشكده‌ی بی‌مقداری نبود؛ امّا گمان‌ام خيلی چيزها كم داشت تا ثمر ِ آن‌همه كه من بودم باشد. تمام جزوه‌های دانشكده را نه روی تن ِخطوط، كه در فاصله‌شان نوشتم. نگذاشتم هيچ حرفی به وصال ِ تن ِ هيچ خطّی برسد. كاغذ را با جوهر غليظ ِ خودكارِ لاكی قاب می‌بستم. طوری خط‌كشی‌اش می‌كردم كه جای كلمات تنگ می‌آمد. جمله‌‌ها شكنجه می‌شدند، خودشان را به آب و آتش می‌زدند تا شايد بتوانند در يك خط جای بگيرند و در انتهای آن، به نقطه‌ای مفتخر شوند. دو خطّ اوّل و آخر و سه سانتی‌متر از طرفينْ خارج از مرزهای مستبدّانه‌ی من بودند. حومه‌ی من، حلبی‌آباد-ام بودند. حاشيه‌ای كه گه‌گاه عبارتی مثل تاريخ امتحان پايان‌ترم يا فلان كلاس فوق‌العاده مجال می‌يافت توی كانال‌های بوی‌ناك‌اش تنی به آب ِ چرك‌آلود بزند و هپاتيتی، چيزی بگيرد. ياد دست‌خطّ تميز و بی‌شيله‌ی مامان می‌افتم، كه از زمانی كه پلی‌كپی‌های امتحان رياضی مرا توی دفترم پاك‌نويس می‌كرد تا از نو مسئله‌ها را حل كنم، تا همين الآن، چنان تر و تازه و جوان مانده كه انگار هنوز همان دخترك كلاس اوّلی ِكوچكِ گيس‌بافته‌، صاحب پاكيزه‌ترين، خواناترين و در همان حال پخته‌ترين دست‌خطّ كلاس است كه هر ساله و هنوز، كارت‌های تبريك تولّدم را برای‌ام با آرزوهای دل‌آويزش تو-نويسی می‌كند. دختركی كه بی‌شك رشك ِ هم‌كلاسی‌های دندان‌موشی‌اش بر تحسين آموزگارش، گه‌گاه شيرينی ِ بی‌آزار ِ صبح‌های‌ دبستان‌اش را تلخ می‌كرده است. به دست‌نويس‌های بابا فكر می‌كنم كه گويی صورت ظاهرشان، فرعی بوده كه بابا هرگز فرصت عرض اندام و چيرگی بر اصل و مغز ِحرف را به‌شان نداده است. بابا ترجيح می‌دهد «كه» را در متن، به شكل يك دايره‌‌ی تقريباً كامل و البته بدون هرگونه سركش ترسيم كند و به سراغ كلمه‌ی بعدی برود. اين كه دايره‌اش چه‌قدر قريب به قرص كامل از كار در بيايد، موضوعی‌ كاملاً تصادفی‌ست كه بستگی ِ ظريفی هم به حال و هوای‌اش موقع نوشتن‌ دارد. گاهی هم كه با سرعت نور می‌نويسد، دايره‌ها می‌روند كه بيضی بشوند، و می‌بينی كاغذ-اش بادكنك‌باران است. به هر حال از نظر بابا، يك «كه» ارزش توجّه‌ای بيش از اين را ندارد. دست‌نويس‌های بابا بيشتر به مجلس ِ هم‌نشينی يك خروار كُـد ِ اختصاصی شگفت‌انگيز می‌مانـَد كه خواندن‌اش اگر نه گاو ِ نر، مرد كهن را حتماً می‌طلبد.

روی حاشيه‌ی كاغذ، اسم و فاميل‌ مختصر-‌ام را ده‌باره و بيست‌باره مشق می‌كنم. می‌دانی؟ همين ده-دوازده‌تا حرف را می‌شود چهل و چند جور كنار هم گذاشت، و همه‌ی اين‌ها هنوز هم من‌ام. كاش من هم کمی آرام باشم.

forkintheeye — Sat, 14 Nov 2009 07:37:18 GMT

به ندرت، شاید دو سالی یك بار، یكی توی خیابان از كنار-ام رد می‌شود كه بوی ادوكلن تلخ و یخ مردی را می‌دهد كه عصرها، توی آن كلاس چهار-در-پنج، برای‌مان كاغذ‌رنگی برّاق می‌آورْد با قیچی و چسب و پولك و منجوق و دگمه و كاموا و مقوّا، و می‌گفت برويم و از روی زمین پوسته‌ی مرده‌ی درخت و برگ و پاكت مچاله‌ی ‌سیگار و پوست لیس‌زده‌شده‌ی پسته و دانه‌ی پرنده جمع كنيم و بیاوريم و عجیب‌ترین كولاژ دنیا را درست كنيم. هر كس عجیب‌ترین "عجیب‌ترین كولاژ دنیا" را درست می‌كرد، جایزه‌اش یك بسته "دومینو" بود، و قرار می‌شد وقتی چیدن مهره‌های‌اش تمام شد، خودش به مهره‌ی اوّلی ضربه بزند. زیاد مهم نبود عجیب‌ترین كولاژِ عجیب دنیا را كی می‌ساخت؛ بی‌-برو‌-برگرد یك‌روز‌در‌میان آستین گشادِ تی‌شرتِ یكی از دو‌قلوهای بی‌خيال ِ كلاس درست در یكی از آخرین لحظه‌ها به يكی از آخرين مهره‌ها می‌ساييد و صدای تَتَتَتق‌های ملایمِ سقوطِ موزون ِ‌ تن ِ مهره‌های سبك روی هم به ردیف، مثل صدای تُرد بال‌های شانه‌به‌سری كه در صفیرِ یورش بادی خیز‌برداشته برای خواباندن خوشه‌های طلایی گندم ِ رسیده محو می‌شود‌، توی آه‌ها و فریاد‌های اعتراض‌آمیزمان گم می‌شد.

دست‌ام را بيشتر توی جيب بارانی‌‌ام می‌فشارم و فكر می‌كنم دلخوری‌مان از دوقلو‌ها كه از همدیگر دفاع هم می‌كردند، به همان سرعتی ناپدید می‌شد كه ردّ عطر مردی كه همین الآن به‌ام تنه زد، از جوی پیاده‌رو پرید و از خیابان رد شد می‌شود.

forkintheeye — Mon, 09 Nov 2009 06:23:10 GMT

آورده‌اند كه رَجـُلی، دستی از سر ِ حضم بر تارك ِ پور ِ زير-ابروان-برداشته‌ی خويش كشيدی و از وی سائل شدی: " فرزندم؛ اكنون كه به قاعده‌ی هيژده سنه از عصاره‌ی عرق جبين من صفاها كرده‌ای و جولان‌ها بداده‌ای و بكارت‌ها دريده‌ای و دنياها ديده‌ای و مقعدها بداده‌ای و قامت برافراشته‌ای به سان اشترگاوپلنگ از درازا و تيرانازاروس از پهنا، تو را استراتژی شغلی و پلان ِ زیست ِ آتی از چه قرار باشد؟ آيا تو را صلاح در طيّاره‌ران شدن است؟ يا قطيفه و سفيدآب بر دوش خواهی كشيدن و پر و پاچه‌ی خلق را ديد همی زدن، به دلّاكی در سربينه‌ی گرمابه‌ی ميرزا افراسياب لُنگ‌دار؟ يا پتك بر سندان خواهی كوفتن در راسته‌ی مسگران، در مقام ِ شاگردی ِ آغادميرچی صفاهانی؟ هرچه خواهی بـَرگوی تا ترتيبات بر همان سياق از برايت مهيّا نمايم، شايد كه تو را ابتياع ليسانسی درخور از ديار بريطانيای‌ كبير احتياج اوفتد".

پور، خنده‌ای به طعنه بزدی و بگفتی:" وااااا ! پاپا ؟! مرا چه به اين كارها كه برشمرديد؟ هوای آن دارم كه هفته‌ای چند زير‌ابروی برنگيرم و محاسن برويانم، و از پس آن، باطومِ اصل پطرزبورغ به دست آرم؛ كه در سرم سودای آن است كه سينه سپر كنم در كسوت گزمه‌گان و شرطه‌گان؛ خلقی را مرعوب نموده، به چنگ آرم و به كاهريزك اندر بـَرَم و پای تا سر معلّق دارم و جواز ِ خلا ندهم و بسپوزم و بدرم و اعتراف بستانم و وبلاغ‌شان آپ بنمايم و بدين تقدير لقمه‌ای حلال به كف آرم. باری در اين همه كه بگفتی، بويی از رهبانيّت نشنيدم، و حال آن كه چنان كه اوفتد و دانی، ديرزمانی‌ست سخت می‌پندارم مرغك‌ای گم‌نام‌ام كه از اصل خويش فاصل گرديده." اين بگفت و به غمزه‌ای دل پدر ببرد و برفت.

forkintheeye — Sat, 07 Nov 2009 10:28:18 GMT

به همين زودی، دو ماه است كه مُرده‌ای.

به همين زودی، شصت روز است كه زير خاك‌های نرم شَهرت، زير حضور ِ آن گرانيت ثقيل دل‌گير و وزن گاه‌و‌بی‌گاه ِ عزاداران ِ ديگران دراز كشيده‌ای. پريشب‌ها خواب‌ات را ديدم. نيمه‌شب از جا جَستم و خوش‌حالی كردم كه شروع كرده‌ای مرا از خودت تنها نگذاری. ظرف آنی، تا يادم افتاد كه در خواب‌ام، سرت بر روی سنگ پلّكان ورودی خانه‌ات بود و اشك‌ات سرازير، جویبار شادمانی‌ام به درياچه‌ی بغض و هق‌هق سرريز كرد. قيافه‌ی مسخره‌ای به هم زده بودم. عضلات فك‌ام، جامانده از قافله‌ی ادراك، هنوز لب‌های‌ام را به خنده باز نگه داشته بودند و از حنجره و چشم‌های‌ام غم فوّاره می‌زد. رفتم و پسرها و عروس‌ها و دامادها و دخترهای‌ات را با هم آشتی‌دادم محض خاطر گران ِ تو. محض خاطر آن كه اين بار كه كنارم می‌آيی، بی‌دغدغه برای‌ام بگويی كه خاكْ چه‌‌طور فصل عوض می‌كند. بگويی از نيمه‌ی هُرم‌ناك ِشهريور تا نيمه‌ی زمهريرِ آبانی ِ شهرت كه آمدی، تـَرك برنداشتی؟ مثل گذار از سونا به استخر آب يخ، نفس‌ات حبس نشد؟ بگويی خوش داشتی بسترت همان‌طور گرم‌و‌نرم بماند، يا حالا كه پيكرت خنك‌اش شده -مثل شب‌هايی كه توی بهاربند رخت‌خواب پهن می‌كردی و فرو می‌رفتی زير لحاف‌ات- كيف بيشتری می‌بری؟ بگويی تلاشی‌ات از كی شروع شد؟ بعد از چند روز؟ از كجا؟ اوّل پوست‌ات كش آمد و از هم شكافت، يا اوّل چشم‌های‌ات جزئی از حافظه‌ی زمين شدند؟ چه به سر جمجمه‌ی طاس‌ات آمده تا حالا؟ مويرگ‌های آبی بی‌خون‌اش هنوز منسجم‌اند يا لهيده شده‌اند؟ راستی آن‌جاها واقعاً كرم هم دارد، يا اين هم زائيده‌ی خيال ماهاست و آب بر آتش ِ ژانر وحشت؟ واقعاً كرم‌ها می‌آيند و توی امعاء و احشاء‌ آدم می‌لولند؟ دل‌ات به هم می‌خورَد يا باهاشان رفاقت به هم زده‌ای؟ شايد به‌شان امر و نهی هم بكنی كه چه‌طور تاراج‌ات كنند. از تو بعيد نيست.

می‌دانی كه؟ حكايت پوست ِ كلفت ما در كثرت و قوّت ِ برهان، كم از حديث قدسی ندارد. بيا و برای‌ام تعريف كن. بعد من هم برای‌ات خواهم گفت كه به همين زودی، پاييز است و تو نيستی؛ و زمستان و بهار خواهند آمد و نخواهی بود. به همين زودی، درخت‌های‌ات آموخته‌اند بی تو سرپا بايستند، بی‌ تو خزان كنند و بی‌تو گـَرد و دانه بپراكنند. به همين زودی برای عابری به هيبت تو ترمز می‌زنم تا با گام‌هايی از سر ِ فرصت، عرض خيابان را بپيمايد، و تا خانه در حسرت همه‌ی گام‌هايی كه می‌توانستم با تو در اين خيابان‌ها بردارم می‌گريم. به همين زودی، حتّی هسته‌های سيب‌های سرخی كه برای‌ات خيرات كردند، روی خاك قبرستان پوسيده‌اند. حتّی گمان كنم دخترك غريبه‌ی دل‌ربايی هم كه زيرلبی برای‌ات فاتحه می‌خواند –و حتّی زمزمه‌ی زيرلبی‌اش هم به طرزی غريب دل‌ربا بود- يكی‌دو تا عاشق جواب كرده باشد.

به همين زودی، نفرت‌ام از آن دو گلوله‌ی غاصب پنبه‌، پشت پلك‌های نازك‌ات، دو ماهه شده است. نگاه‌اش را از سر ِ اراده می‌گردانـَد و به سمت صدا گردن می‌كشد. كم‌كم قـُنداق‌اش را باز می‌كنم و به‌اش نبات‌داغ و شیره‌ی انگور ناب می‌دهم. بی‌ تو، با خودم بزرگ‌اش خواهم كرد.

forkintheeye — Wed, 28 Oct 2009 08:11:18 GMT

برای دختركی كه پشت لب‌اش يك زگيل قهوه‌ای درشت داشت و گمان می‌كرد «می‌گايم»، صورت ادبی «می‌گويم» است:

روزگاری، قلب از مردی ربوده بودم كه قايق‌ران ماهری بود. از همان نخستين دفعه‌ای كه ديدم‌اش با عضلات‌ شكلاتی‌پوستِ بازوی ورزيده‌اش كه غالباً آستينِ ِ به‌عمد زيادی ‌كوتاه ‌و ‌روشنْ ‌‌انتخاب‌شده‌‌ای، بی‌خيالانه فقط بالا‌بالاهاش را می‌پوشانـْد به صرف تبرّی از برهنگی، گفتم صخره می‌نوردد يا ركاب‌زن پيشينه‌داری‌ست. سقم گمان‌ام زمانی بر من آشكار شد كه در جلسه‌ی دوّم يا سوّم تعليم فرانسه، وقتی تازه‌تازه داشتيم مشق ِ شفاهی ِ ' Je m'applle (My name is) Mahdiye می‌كرديم، ديدم به جای آن كه طبق روال آموزشی نخ‌نمای همه‌ی زبان‌های فرنگی ديگر، از در و خورشيد و مداد و بلك‌بُردشان شروع كند، دارد روی تخته را با (bateau (boat و (riviѐre (river و كلماتی از همین ‌قماش می‌پوشانـَد. تازه به اين هم بسنده نكرد: داشت برای ما كه گيج‌گيج‌خوران جهاد می‌كرديم اوّلين اَكسان عمرمان را از جايی سُر بدهيم پايين كه حوالی e فرود بيايد، bateau را ريشه‌يابی لغوی هم می‌كرد، كه از «شكافتن» و «آب» می‌آيد؛ و البته كه دست‌و‌بال‌اش را طوری به تقليد از پارو زدن به جنبش انداخته بود كه گويی در چند متری خطّ پايان تقلّا می‌كند.

اين‌ها را به هم بافتم كه بگايم (بگويم :) ) هر كس بيشتر از چيزی دَم می‌زند كه دارد. از چيزی كه بلدش است يا دل در گرو-اش دارد. حرف‌های ما، به ويژه در اوايل ِ ساييدگی‌هامان به هم، حول ِ اندوخته‌هامان، مهارت‌ها و تعلّقات‌ خاطر، و اعتقادات قلبی، ادّعاها و آمال‌مان می‌گردند. شايد بعدترهاست كه به پشتوانه‌ی نشئگی از حـَبّ ِ «تأييد و هم‌گرايی»، جرأت می‌كنيم با بعضی از «ديگران» كه نرم‌نرمك و بی‌وقفه در حال غربال‌شدن‌اند، به خماری ِ «تضاد سلايق و به تبع آن واگرايی‌های ناچيز نسبت به كلّ رابطه» نيز ناخنكی بزنيم؛ وارد مقوله‌هايی شويم كه بلدشان نيستيم؛ از چيزهايی گفتمان عميق كنيم كه تسلّطی برشان نداريم، ازشان دل‌چركين يا متنفّريم، به‌شان بی‌اعتقاديم يا درشان شكست خورده‌ايم، و در يك كلام: وادی‌های كور ما به شمار می‌روند. اين‌چنين است كه در بستر وقت محدود زندگی، آدم‌ها به آدم‌ها اجازه می‌دهند تا يك نوك ِ قاشق از هم‌ديگر را تـِست كنند، و اگر به مذاق و مزاج‌شان خوش‌ نيامد، بهای زمانی ِ يك پُرس كامل از هم را نپردازند؛ بگذارند و بروند دنبال كار خودشان. اين مكانيسم، قسمتی‌اش خودآگاه است و قسمت عظيم‌ترش از ناخودآگاه سرچشمه می‌گيرد. خود ِ من را نگاه كن: توی همين يك‌وجب وبلاگ، تا به‌حال ده بار صحبت «فرانسه» را پيش كشيده‌‌ام. اگر از سبزينه‌گی‌های پيش از 23 خرداد نوشته‌ام، لوكيشن، بـَر ِ بلواری‌ست كه مدرسه‌ی فرانسه را در حاشيه‌ی خود جای داده (+). گاهی دغدغه‌ی دوست‌داشته‌شدن را بهانه‌ی نوشتن از همين آقا معلّم ِ گرفته‌ام (+)، و ذكر خير ِ ستاره‌شناس اسپانيولی‌ای كه روزی در كوير به فرانسه با هم گپ زديم را هم از قلم نيانداخته‌ام (+). بیا به اين نپردازيم كه انگيزه‌ی من از اين اِبرام چه می‌توانسته باشد. مجمل بگويم كه حتّی اگر خواننده من را نشناسد، دو حالت را برای‌ام متصوّر می‌شود: ‌اگر راست نوشته باشم، اگر راویِ قصّه‌هام خودم باشم و نه شخصيتی مولـود ِ‌ذهن‌ام، يعنی لااقل در مقطعی فرانسه خوانده‌ام و اِشرافی هرچند ناچيز بر اين مهارت زبانی دارم. اگر هم گمان ببرد كه اين‌ها داستان ِ خودم نيستند، می‌پندارد من قسمتی از علايق و آرزوهام را باهاش در ميان گذاشته‌ام. به هر حال، «فرانسه» يكی از همان لايه‌های سطحی من است كه ترجيح يا تشخيص داده‌ام كه در برخورد با مخاطب عام؛ از آن رونمايی كنم. آن‌كه مرا می‌خواند مجاز و مختار است تصميم بگيرد كه آيا می‌خواهد به سمت كسی كه در كنار ساير مختصّات‌اش، «فرانسه» به نحوی دغدغه‌ (مشغوليت يا علاقه‌مندی‌)‌اش است کششی داشته باشد يا خير.

تا اين‌جا اگر با من هم‌عقيده باشی، من، تو را لايق عاشقيّت‌ای می‌بينم كه در آن، تمام و كمال خواسته شوی. من برای‌ات و برای هر كه قرار است محبوب و معشوق باشد، خواسته‌شدن ِ تام می‌خواهم؛ و اين ذات دوست‌داشته‌شدن است و ذات آدمی. اعلام آن كه معشوق را برای ابد و همه‌جوره می‌خواهی، از ملزومات تخطّی‌ناپذير عاشقيّت‌ای‌ست كه تو می‌توانی روی‌ دوام و وثوق‌اش حساب باز كنی. عاشق، نمی‌گويم كه بردارد و برای‌ات بيستون بتراشد يا سر به بيابان بگذارد؛ ولی نمی‌تواند از همان نخستين ديدارها كه به ابراز عشق می‌گذرد، بگويد كه توان نگه داشتن تو برای هميشه را ندارد. ولو آن كه «تو» هرگز نخواهی برای ابد با او بمانی؛ ولو آن‌كه هرگز ضمانتی برای اين كه او «بتواند» وجود نداشته باشد. پروانه‌ای چموش را تصوّر كن كه با خطّ‌و‌خال‌اش ازت دل‌بری كرده و تو را به دنبال خودش كشانده‌‌است. می‌خواهی برای كم‌تر از يك دقيقه، از تماشای نشستن‌اش روی بوته‌ی گلی لذّت ببری يا احياناً عكسی به يادگار ازش برداری. به لطف بلوغ‌ات و دانش‌ات از جهان طبيعی، توقّعی بيشتر از اين سكون سی‌ثانيه‌ای هم ازش نداری. حالا فرض كن پروانه‌هه دربيايد كه خيلی مشتاق است تو ازش عكس بياندازی، ولی هشدار بدهد كه شايد نتواند زياد روی گل طاقت بياورد. هرگز موفّق نخواهی شد عكسی ثبت كنی، با آن كه تنها به دو ثانيه زمان نياز داری، و حتّی اگر اتّفاقاً پروانه يك دقيقه‌ی تمام روی بوته بنشيند. می‌دانی؟ اضطرابْ فرصت‌ها را می‌كشد؛ و هرگز نمی‌توان شبی در كنار آتشی كه كسی با سطلی آب در جوارش ايستاده، گرم شد؛ ولو آن كه شعله‌ تا صبح دوام بياورد. آن‌كه از‌-گرد-راه-نرسيده مكرّر می‌گويد كه سرانجام به هزاران علّت، ناخواسته، تحت شرايطی كه قادر به تغييرش نيست و در كمال اندوه و حسرت تنهای‌ات خواهد گذاشت، پروانه‌ای‌ست كه هر لحظه احتمال پريدن‌اش می‌رود؛ و تو گرچه به شيوه‌ی پروانه آشنايی، فرصت ايجاد اعتماد درت سر بريده می‌شود. راه تداوم دوستی، از ايجاد اين اعتماد موقّت در آدمی می‌گذرد؛ و به گمان من، ايمانی هرچند كاذب و ناچيز به حصول ِ قطعيّت است كه ما را سرپا نگه می‌دارد، و نه خود ِ قطعيت. حرف من آن است كه سخت بتوان با كسی ماند كه درست زير پوست‌اش، نخستين لايه‌ای كه برای‌ات پرده‌برداری می‌كند، لايه‌ی «رفتن» است. سخت بتوان با آدم‌های بوق و كرنای رفتن، آدم‌های معتقد به رفتن، آدم‌های «رفتن‌-بلد» ماند. فكر كن وقتی به نيّت وصل حركت می‌كنی، سخن از فصل در همان گام‌های ابتدايی چه‌قدر دست‌انداز، چه‌قدر بن‌بست می‌نمايد. فكر كن حرف روزهای اوّل كه اين باشد، روزهای آتی را چه می‌شود.

مادّه‌ی تاريك می‌دانی چيست؟ خاطرت را مكدّر نكن. هيچ‌كس نمی‌داند. همين پريروزها می‌خواندم كه مادّه‌ای كه ما می‌شناسيم، اتم‌ها و ملكول‌هایی كه كهكشان‌مان را می‌سازند، تنها چهار درصد از محتوای جهان‌مان هستند؛ و همه‌ی نود‌-و-‌شش‌تای باقی‌مانده، سهم مادّه‌ی تاريك ناشناخته. با اين حال، همان 4 درصد است كه ما را آن‌قدر مؤمن نگه می‌دارد كه لابه‌لای آن‌همه درصد هول‌ناك، به طور متوسّط هفتاد سال وول می‌خوريم.

" اگر خنياگر بودم/ شش تصنيف برای‌ات می‌خواندم/ تا آوازه‌ی عشق مشترك‌مان را به گوش تمام جهان برسانم/ اگر نجيب‌زاده بودم/ شش كالسكه برای‌ات می‌آوردم/ با شش اسب سپيد برف‌گون/ تا تو را به هر جا بخواهی ببرند ... / امّا من مردی ساده‌ام/ كشاورزی معمولی و تهی‌دست/ پس اين شش روبان را بگير و گيسوان‌ات را با آن‌ها ببند. " (**)

**. ترجمه‌ای از Six Ribbons، با صدای Jon English.